Combineer jij studie of werk met de zorg voor iemand in je naaste omgeving? En hoe gaat het met deze combinatie, hou je het vol? Heb je je opleiding of je werk op de hoogte gesteld dat je jonge mantelzorger bent? Wil je dit wel, maar weet je niet hoe dit te doen en wat er mogelijk is?
Hoe goed lukt je dat? Doe de test!

Voor de combinatie van werk en mantelzorg zijn er wettelijke mogelijkheden en regelingen. Zie hiervoor de tegel Mantelzorg en werk. Er zijn geen landelijke regels voor wat een opleiding moet regelen als er sprake is van de combinatie mantelzorg en studie. Het verschilt per opleiding(instituut) of er beleid gemaakt is. 
Wel kan je mogelijk recht hebben op financiële ondersteuning van het profileringsfonds, als je door bijzondere omstandigheden je studie niet binnen de nominale duur kan afronden. Neem hiervoor contact op met de decaan of studiebegeleider van jouw studie.

• Hoge scholen en Universiteit: om o.a. van tevoren al contact te hebben. https://www.hogeronderwijstoegankelijk.nl/ 
• Als student van de Hogeschool Windesheim Almere heb je toegang tot de mogelijkheden die zij hebben voor jonge mantelzorgers. Je kunt hiervoor terecht bij het Student Support Centrum in het hoofdgebouw. 
• MBO: welke voorzieningen, aanpassingen of (financiële) regelingen heb jij nodig? https://www.mbotoegankelijk.nl/ 
• Als student van ROC Almere kun je voor vragen en ondersteuning terecht bij de zorg coördinator.

Voor studievragen en een persoonlijk gesprek/advies over jouw situatie kun je contact opnemen met  de consulenten jonge mantelzorgers, via [email protected] of het algemene nummer 036-5341404.

Een PO, VO en MBO school kan zich profileren als mantelzorgvriendelijke school en de VMCA kan hierbij helpen via een landelijk ontworpen toolkit. Samen werken we aan bewustwording, signalering en ondersteuning van deze doelgroep. Dit om deze groep kinderen/jongeren zich zo veilig en kansrijk mogelijk te kunnen laten ontwikkelen in het onderwijs. 

Waarschijnlijk hoef je als school niet veel te doen. Je hebt vast al oog voor jonge mantelzorgers, zorg dat dit in je beleid is verwerkt en toon aan dat je jaarlijks aandacht vraagt over het onderwerp jonge mantelzorgers bij de leerlingen en de medewerkers., dan heb je het keurmerk al bijna gehaald. 
Wil je meer weten of wil je gelijk aan de slag om dit keurmerk te halen? Neem contact met ons op via [email protected]

Wanneer er in de thuissituatie sprake is van ziekte en zorg, raakt dit iedereen. Als ouder wil je natuurlijk het beste voor je kind, maar soms lukt dit minder goed door de omstandigheden.

Belangrijk voor kinderen die jonge mantelzorger zijn, is dat ze aandacht krijgen en dat er met hen over de situatie gesproken wordt. Er als ouder(s)/verzorger(s) over praten is soms niet zo makkelijk. Jij en je kind kunnen jullie schuldig voelen over de emoties die er zijn en soms wordt er niet met elkaar gepraat om de andere te beschermen voor bijvoorbeeld verdriet of boosheid over de situatie.

Als ouder(s)/verzorger(s) ken je je kind het beste en weet je vaak wat er aan de hand is. Maar soms is dit lastig en weet je, misschien door de situatie, niet goed wat te doen. We geven hieronder enkele handvaten: 

• Als je kind met een opmerking over ziekte of handicap komt, stel dan vragen als ‘Waar ben je bang voor?’of ‘Hoe komt het dat je dat denkt…?’.  Zo kom je erachter hoe je kind over de situatie denkt. Vaak maken ze zaken groter of erger.  
• Het is belangrijk dat je kind voldoende informatie heeft over wat er aan de hand is. Maar wat is voldoende? Geef antwoord op de vragen van je kind op zijn/haar niveau, maar vertel niet meer. Als je kind met nieuwe vragen komt dan kan je meer vertellen. Komen er geen vragen meer, dan is vaak de gegeven informatie genoeg. Belangrijk is ook om eerlijk te blijven. Zeg liever dat je het (nog) niet weet, dan dat alles goed komt als dat (misschien) niet zo is.  
• Spreek met je kind af dat je het echt vertelt als er iets belangrijks aan de hand is. Die belofte kan hen veel rust geven. Kom die belofte ook na.  
• Je kunt niet vaak genoeg aan je kinderen laten merken dat je onvoorwaardelijk van ze houdt. Leg uit waarom je soms boos, geïrriteerd of afwezig bent en vertel vooral dat dit niets met hen te maken heeft.  
• Samen iets doen wat kinderen leuk vinden is heel erg belangrijk. Samen plezier maken – maakt niet uit met wat het is - is voor een kind de erkenning dat hij ook nog belangrijk is. Ook laten zien dat er ruimte mag zijn om plezier te hebben en te lachen. 
• Kinderen pikken veel op uit (telefoon)gesprekken. Wil je vrijuit kunnen praten, praat dan op een tijdstip dat de kinderen niet thuis zijn of slapen.  

Ben je op zoek naar de juiste vorm of heb je andere vragen? Neem gerust contact op met onze consulenten. Zij kunnen met je meedenken en adviseren:  [email protected]. 

• Een pleister tegen tranen | Tanja van Roosmalen ea. | ISBN: 9789077179376
  Een ernstige ziekte bij een ouder heeft impact op het hele gezin: op de zieke ouder, de eventuele partner én de kinderen. Dit boek is een handreiking voor ouders en voor professionals in de zorg, de hulpverlening en in het onderwijs.

Eén van de kenmerken van mantelzorg is dat je het onbetaald doet. Het is niet mogelijk hier een vaste vergoeding voor te krijgen. Wel bestaan er landelijk en op gemeenteniveau regelingen waar je als mantelzorger gebruik van kan maken en die jou voordeel kunnen geven. De regelingen kunnen per gemeente verschillen.   

Informatie hierover kun je vinden onder de tegel financiën/wet- en regelgeving.

• Heeft je broer of zus een zorgvraag/beperking en vraag je je af of de zorg straks op jou neer gaat komen? Dan is het misschien nodig om straks mentorschap of bewind voering te regelen. Op deze pagina van de site van het juridische loket lees je hier meer over. 
• In Almere kan elk jaar de Mantelzorgwaardering aangevraagd worden bij de gemeente. Dit is een blijk van waardering die de gemeente Almere geeft aan haar mantelzorgers. Alle (Jonge) mantelzorgers vanaf de leeftijd van 4 jaar kunnen een aanvraag doen om voor de waardering in aanmerking te komen. Afspraak hierbij is dat degene voor wie je zorgt in Almere woont. De (jonge) mantelzorger hoeft niet in Almere te wonen. De afgelopen jaren bestond de mantelzorgwaardering voor jonge mantelzorgers van 4 tot en met 17 jaar uit een uitje voor jonge mantelzorgers of een cadeaubon en voor (jonge)mantelzorgers van 18 jaar en ouder uit een cadeaubon of geldbedrag. De gemeente stelt ieder jaar voorwaarden vast waaraan je moet voldoen en de periode waarin de aanvraag kan worden ingediend. Kijk voor actuele informatie op de website van de gemeente: Mantelzorgwaardering (almere.nl)

Wanneer je mensen waar je van houdt door ziekte of ouderdom verliest, is voor de meeste mensen moeilijk en verdrietig. Voor kinderen/jongeren is dit niet anders. Het is belangrijk om kinderen/jongeren in de gehele periode van het (komen te) overlijden te begeleiden.

• De zorgvrager door een ongeluk of hersenbloeding een andere persoonlijkheid heeft, zoals kan bij niet aangeboren hersenletsel. 
• De zorgvrager door een ziekte geen of weinig herkenning heeft, zoals bij alzheimer. 
• De beperkingen van de ziekte/beperking het idee/de droom van jou toekomst heeft veranderd, zoals wanneer iemand iets niet meer (samen) kan.

Ook in deze situatie is het belangrijk om kinderen/jongeren te begeleiden.

• Het is belangrijk dat je voldoende informatie geeft over wat er aan de hand is.  Maar wat is voldoende? Geef antwoord op de vragen op het niveau van degene die het vraagt, maar vertel niet meer. Als er nieuwe vragen komen, dan kan je meer vertellen. Komen er geen vragen meer, dan is de gegeven informatie genoeg.  
• Belangrijk is om eerlijk te blijven. Zeg liever dat je het niet weet of dat je vindt dat je kind iets niet mag weten, dan dat je een leugen verteld. Je kind heeft het nodig dat je te vertrouwen blijft. 
• Laat kinderen weten dat zij geen schuld aan het overlijden hebben, kinderen denken vaak dat iets (mede) hun schuld is. 
• Geef of neem de mogelijkheid om op zijn/haar/je eigen manier afscheid te nemen, binnen de mogelijkheden. Het hoeft niet op het moment van afscheid nemen te zijn. 
• Het is belangrijk dat er de mogelijkheid is om te praten over de persoon, soms wordt dit niet gedaan om de ander niet verdrietig te maken. Weet je niet wat te zeggen? Zeg dat dan.
  

• Humanitas Flevoland biedt rouwverwerkingsgroepen en individuele begeleiding aan.  
• Op de kinderen/jongerenpagina van “In de Wolken” staan tips voor ouders en kinderen over rouw. 
• Organisatie Achter de Regenboog helpt kinderen en jongeren om te gaan met rouw.  
• Dewereldvanverschil.nl, Op de website vind je een online wereld. Deze wereld vertelt over het leven van jonge mensen waarvan een ouder, broer, zus of iemand waar ze veel van houden, heel ernstig ziek is en niet meer beter wordt. 
• Prof. dr. em. Manu Keirse is klinisch psycholoog, doctor in de geneeskunde en de autoriteit in Nederland en België als het gaat om verdriet, verlies, rouw en de laatste levensfase. Op deze webpagina staan meerdere van zijn blogs. 
  

• Als verdriet op bezoek komt | Eva Eland | 9789025876036
  Prachtig en toegankelijk prentenboek over verdriet en troost voor jong en oud. Soms komt Verdriet onverwacht langs. Het volgt je en komt zo dichtbij dat je bijna geen adem meer kunt halen. Je kunt proberen het te verbergen. Maar het is net alsof je zelf Verdriet bent geworden. Probeer er niet bang voor te zijn: geef het een naam. En dan blijkt dat deze ongebruikelijke gast niet hoeft te zijn wat hij lijkt…
• Ik wil je nooit vergeten | Joanna Rowland en Thea Baker | 9789026623028
  Een troostrijk prentenboek voor kinderen die een dierbare verloren hebben. Een jong meisje heeft iemand verloren van wie ze heel veel houdt. Ze maakt een doos waarin ze momenten en herinneringen verzamelt, en ze vertelt over hoe ze zicht voelt. Achterin het boek vind je meer informatie en tips om kinderen verder te helpen in hun rouwproces.
• Een boom vol herinneringen | Britta Teckentrup | ISBN 9789025754389
  Vos heeft een lang en gelukkig leven gehad, maar nu is hij moe. Hij zoekt een mooi plekje uit in het bos en valt in slaap. Voor altijd. De andere dieren in het bos missen hun vriend en komen bij elkaar om mooie herinneringen aan Vos op te halen. Zonder dat ze het doorhebben, begint er een klein plantje te groeien op de plek waar Vos onder de sneeuw ligt. Bij elke herinnering wordt het plantje groter en mooier, tot er een enorme boom midden in het bos staat. Een boom vol herinneringen aan Vos. Een prentenboek over rouw is een mooi aanknopingspunt om met kinderen vanaf 4 jaar te praten over de dood en herinneringen.

Als je zorgt voor iemand heb je vaak vragen zoals 'Wat heeft iemand nou precies?', 'Krijg ik dit ook?' of 'Hoe ziet de toekomst eruit?'. De consulenten jonge mantelzorgers kunnen je op veel vragen antwoord geven of zoeken (samen) de antwoorden. Het is belangrijk om zo veel mogelijk informatie te hebben over je vraag, zodat je niet zelf je antwoord bedenkt. Zo maak je de situatie niet erger dan hij in werkelijkheid is.  

Via de tegels Ziektebeelden  en Dementie kun je informatie vinden over veel voorkomende ziektebeelden, aandoeningen en beperkingen.   

Via de tegel GGZ & Verslaving is informatie te vinden voor en over kinderen van ouders met psychische problemen (KOPP) en kinderen van ouders met een verslaving (KOV). 

Hieronder nog specifieke informatie voor jonge mantelzorgers: 

• www.autisme.nl Je vindt hier informatie over autisme en onderwerpen die daar mee te maken hebben zoals: boekentips, vakanties speciaal georganiseerd voor autisten en nog veel meer. 
• www.mskidsweb.nl is een interactieve website voor kinderen waarvan een ouder MS heeft (Multiple Sclerose). 
• www.alle-dagen-heel-druk.nl, een website over ADHD special voor jonge kinderen. 
• www.kankerspoken.nl, Als je vader of moeder kanker heeft kan het aardig spoken in je hoofd. Deze site is voor kinderen, ouders, leerkrachten, hulpverleners en andere belangstellenden en geeft informatie voor en over kinderen die een vader of moeder met kanker hebben. 
• VOKK is de afkorting van vereniging voor ouders van kinderen met kanker. Op deze website staat informatie voor ouders, maar er is ook een aparte jeugdpagina. 
• www.brussenbeweging.nl; Een website boordevol informatie voor Brusjes. Een brus ben je als broer of zus van iemand die extra zorg nodig heeft. Dan kan je je aansluiten bij deze online community.

Voor jonge mantelzorgers os het van belang dat zij zo vroeg mogelijk herkend worden en waar nodig ondersteuning krijgen. Zij hebben meer dan andere kinderen kans op (psychische) problemen te ontwikkelen. 

Als professional kom je in aanraking met jonge mantelzorgers. Ook wanneer je alleen een ouder behandeld, bedenk dan dat er een jonge mantelzorger thuis zit. Voor jonge mantelzorgers is het belangrijk dat zij herkend en erkend worden, voor veel jonge mantelzorgers is dat genoeg. Voor andere is meer nodig. Daarom is het als professionals belangrijk om te weten op welke signalen je moet letten en wat je zelf zou kunnen doen en wat de consulenten JMZ voor jou en de JMZ zou kunnen betekenen.

Er is een flyer en een poster ontwikkeld om signalen bij jonge mantelzorgers te herkennen en handvaten om hen te begeleiden die je gratis kan opvragen. De consulenten jonge mantelzorgers kunnen jou als professionals of je team/organisatie interactieve bijeenkomsten, workshops en presentaties geven.  Daarnaast kun je ook bij hen terecht voor casuïstiek en advies.

Neem voor vragen of het aanvragen van de flyers contact op met de consulenten jonge mantelzorg: [email protected] of  of via het algemene telefoonnummer 036-5341404. 

Onderstaande landelijke organisaties hebben informatie en onderzoeken op hun website staan:

• De Strategische Alliantie Jonge mantelzorg is een samenwerking van verschillende organisaties en wordt ondersteund door het Ministerie van VWS, die als doel heeft meer aandacht te genereren voor JMZ en hun positie in Nederland te verbeteren. Dit door o.a. informatievoorziening en projectmatig werken. 
• Expertiselab JMZ, onder de vlag van het ECIO, is een netwerk van professionals uit het onderwijs, de zorg en de overheid met als doel de positie van jong studerende mantelzorgers te verbeteren.  
• Nederlands Jeugd Instituut heeft naast diverse onderzoeken over jonge mantelzorgers ook richtlijnen geschreven voor KOPP in de jeugdhulp en jeugdbescherming.  
• Movisie is het landelijk kennisinstituut voor een samenhangende aanpak van sociale vraagstukken. Op deze pagina staan hun artikelen en publicaties over jonge mantelzorgers.  
• Op de website van MantelzorgNL, is er naast informatie over regelgeving en mogelijkheden voor (jonge)mantelzorgers, ook een pagina voor jonge mantelzorgers. Ze hebben ook specifiek materiaal voor op scholen. 
• MantelzorgNLpro is een website speciaal voor professionals die te maken hebben met (jonge) mantelzorgers. 
• Op de website van JMZPro, de landelijke organisatie voor jonge mantelzorgers kun je informatie vinden over ziektebeelden, brussen en KOPP-KOV.  
• Op de website van 'Zorg voor beter' zijn er naast informatie ook ervaringsverhalen te lezen. 

Lees tips: 

• Een pleister tegen tranen | Tanja van Roosmalen ea. | ISBN: 9789077179376
  Een ernstige ziekte bij een ouder heeft impact op het hele gezin: op de zieke ouder, de eventuele partner én de kinderen. Dit boek is een handreiking voor ouders en voor professionals in de zorg, de hulpverlening en in het onderwijs
• Word je nog beter? | Irene Heim | ISBN 9789020638417
  Dit boekje is voor ouders, leerkrachten, therapeuten en verder iedereen die kinderen wil helpen als ze dreigen vast te lopen. Aan de verhalen zijn vragen en tips toegevoegd, zodat een kind op een speelse, actieve wijze geholpen wordt met zijn of haar probleem om te gaan.
• Te vroeg volwassen | Marinka Kamphuis | ISBN 9789089532459
  Doorgeschoten loyaliteit en grensvervaging tussen de rollen van kinderen en hun ouders komen vaker voor dan we denken. Maar is het per definitie slecht als zoiets gebeurt? Te vroeg volwassen gaat over kinderen die voor hun ouders zorgen, een verschijnsel dat we ‘parentificatie’ noemen, en over de verwachtingen die ouders van hun kinderen hebben. Het gaat hierbij zowel om praktische handreikingen als om emotionele ondersteuning.

• De film 'de Nestvlieder' en het bijbehorende educatiepakket zijn te gebruiken voor toekomstige professionals, om de doelgroep '(jonge) mantelzorgers' te begrijpen en handvaten te hebben om hen te kunnen ondersteunen. Neem hiervoor contact op met [email protected].
• De film van de theatervoorstelling 'What if', van theatergroep BINT is samen met een educatiepakket in te zetten om in gesprek met elkaar te gaan over het thema jonge mantelzorgers. Wil je dit inzetten in Almere? Neem dan contact op met één van onze consulenten via j[email protected]  

Er zijn meerdere onderzoeken gedaan naar jonge mantelzorgers. De meeste zijn algemeen, maar sommige zijn specifiek over studerende mantelzorgers of over een doelgroep zoals KOPP-KOV. Er wordt beschreven dat de impact op de ontwikkeling groot kan zijn en dat JMZ een grotere kans hebben om zelf problemen te ontwikkelen. Dit kan emotieregulatie zijn, maar ook problemen met het aangaan of behouden van (vriendschappelijke)relaties als psychische problematiek. De JMZ die behoren tot de KOPP-KOV doelgroep hebben hier nog meer kans op. 

• Het Sociaal Cultureel Planbureau heeft een factsheet gepubliceerd:  Kerncijfers jonge mantelzorgers in Nederland (16 - 24 jaar).
• Op de website van het NJI is een stuk van een onderzoek van het SCP te lezen: Een op de vijf scholieren is mantelzorger. 
• Het 6e magazine van de rijksoverheid is een special over jonge mantelzorgers 06 | Specials (rijksoverheid.nl)
• Bezorgd naar school. Kwaliteit van leven van scholieren met een langdurig ziek gezinslid. Simone de Roos, Ingrid van Tienen en Alice de Boer. Sociaal Cultureel Planbureau / Vrije Universiteit Amsterdam, 2020. 
• Mantelzorg in het vizier. Beleidssignalement Mantelzorg. Alice de Boer, Inger Plaisier, Mirjam de Klerk. Sociaal Cultureel Planbureau (SCP), 2019.